Wykład dla uczniów gimnazjów wygłoszony w dniu 27 października 2007 na Wydziale Fizyki UW.

Prowadzenie: mgr Andrzej Gołębiewski, dr hab. Radosław Przeniosło;
asysta: mgr Marcin Paweł Sadowski

Streszczenie

Materią przyjęto nazywać wszystko to co nas otacza, z czego zbudowany jest świat. Już starożytni Grecy doszli do wniosku, że musi istnieć kres podzielności materii. Podstawową cegiełkę nazwano atomem. Atomy łączą się w cząsteczki zwane też molekułami. Istnienie molekuł możemy obserwować w tzw. ruchach Browna. Obecnie wiemy, że atom ma złożoną strukturę, więc o jego niepodzielności nie można już mówić. Zwyczajowo materię dzieli się na gazy, ciecze i ciała stałe. Podział ten wynika z różnej budowy molekularnej. Gazy charakteryzują się brakiem kształtu (przyjmują kształt naczynia), są ściśliwe i rozprężliwe. Podczas ogrzewania wzrastają odległości międzycząsteczkowe oraz prędkości cząsteczek. Rośnie wówczas objętość gazu i jego ciśnienie. Powietrze otaczające Ziemię tworzy atmosferę, która wywiera na nas znaczne ciśnienie. Ciecze także nie mają określonego kształtu i są bardzo mało ściśliwe. Wywierają ciśnienie hydrostatyczne na ciała w nich zanurzone i na dna naczyń. Pływanie ciał podlega prawu Archimedesa, które grecki uczony odkrył zażywając kąpieli. Ciała stałe charakteryzują się określonym kształtem. Mogą być twarde lub kruche. Niektóre są sprężyste i pozwalają się odkształcać. Ciała stałe mają często budowę krystaliczną i wtedy ich atomy są ułożone w periodyczne sieci. Zwykle podczas topnienia objętość ciała rośnie, a podczas krzepnięcia maleje. Wyjątek stanowi woda, co ma istotne znaczenie dla życia w zbiornikach wodnych.