To, że nie wiemy wszystkiego wiedzą wszyscy. Poniżej mam dowód na to, że część wiedzy jest jeszcze nieodkryta, ukryta, niezidentyfikowana! Jest to slajd z wykładu, który odbył się w jednej w polskich szkół wyższych:

Jak wynika z tego slajdu zidentyfikowanych jest 26% + 20% + 42% = 88% wiedzy. A co się podziało z pozostałymi 12% wiedzy?!

Ludzie podczas rozmowy spoglądają w różne strony: do góry, do dołu, na prawo lub na lewo. Dzieje się to nieświadomie, przez co można wykryć czy przypominają sobie jakieś sytuacje (obrazy, dźwięki, wydarzenia), czy też je wymyślają (wyobrażają).

(Kierunki w poniższej tabeli zorientowane są względem mówcy. Np. “góra, na prawo” oznacza, że mówca patrzy do góry i w swoje prawo, czyli w nasze lewo.)

PS. Należy pamiętać, że jest to generalizacja: takie zachowanie obserwowane jest u większości osób, ale nie u wszystkich! Nie należy więc kategorycznie oskarżać o zmyślanie kogoś, kto patrzy się w górę i w prawo.

(na podstawie: http://michalpasterski.pl/2010/07/jak-czytac-w-myslach-patrzac-w-oczy/)

Ta sytuacja miała miejsce gdzieś koło 2005 roku:

Wchodzę do banku. Staję w kolejce do okienka i czekam.

W pewnym momencie podchodzi do nas, osób oczekujących w kolejce pracownica banku z dwoma ochroniarzami, przeprasza, otwiera drzwi obok i wchodzi do małego pomieszczenia za nimi. Jest to tylna strona bankomatu dostępnego z zewnątrz. Sprawdza stan urządzenia, wymienia papier w drukarce i zabiera się do zgrania jakiś danych na dyskietkę. Tylko, że ma problem…

Wkłada dyskietkę jedną stroną – nie wchodzi. Wkłada drugą – nie wchodzi. Jeden z ochroniarzy podpowiada jej, że “to trzeba odwrotnie”. Pracownica banku odwraca dyskietkę do góry nogami – też nie wchodzi! Zirytowana nie wie co robić dalej i gdyby nie moja pomoc stałaby tam pewnie jeszcze dobrych kilkanaście minut i kombinowała jak włożyć dyskietkę do komputera w bankomacie.

ta natomiast miała miejsce w połowie 2010 roku:

Włączam telewizor i przełączam na kanał edukacyjny retransmitujący wykłady z jednej z elitarnych, warszawskich, prywatnych szkół wyższych. Akurat leci przemówienie jakiegoś profesora – opowiada o technologiach informatycznych. Na sali siedzą studenci w różnym wieku: studenci tuż po maturze, sekretarki, pracownicy firm i urzędów… Pilnie go słuchają.

Profesor mówi o elementach komputerach: “to jest monitor, to jest klawiatura, to jest CD-ROM…”. Potem opowiada o Internecie: “to jest e-mail, to jest strona WWW, to jest spam…”. 90 minut o podstawach informatyki z poziomu szkoły podstawowej!

Wszyscy słuchają z zaciekawieniem i zainteresowaniem. Pilnie notują.

I co z tego? Ano to, że zauważam zatrważająco niski poziom wiedzy współczesnego społeczeństwa na temat komputerów i informatyki. Pomimo, że żyjemy w XXI wieku, wieku nazywanym wiekiem informatyki i informatyzacji; w każdym urzędzie i firmie są komputery; wszystkie lub większość, a na pewno coraz więcej dokumentów przetwarzanych jest elektronicznie; wchodzi wymóg korzystania z podpisu elektronicznego; każdy ma komórkę bardziej zaawansowaną niż komputery jeszcze 10 lat temu; a coraz więcej rodzin myśli o “inteligentnych, skomputeryzowanych domach”, to coraz więcej osób wie tylko jak włączyć komputer, a edytor tekstu Microsoft Word wykorzystuje w takim samym stopniu jak właściciel auta swój samochód tylko do przestawiania z jednego miejsca parkingowego na inne. Pomimo, że informatyka jest w szkołach jednym z podstawowych przedmiotów; pomimo, że każdy pracodawca wymaga “znajomości obsługi komputera”, to wiedza i umiejętności informatyczne współczesnego społeczeństwa są praktycznie żadne.

Nie wymagam, aby każdy kończący liceum wiedział na jakiej zasadzie bity i bajty zapisywanie są na pendriv’e za pomocą elektronów, jak zainstalować system operacyjny, jak skonfigurować sieć w firmie lub tym bardziej jak napisać program w C++. Ale jakiś rozsądny, nie ośmieszający (ani absolwenta liceum, ani jego nauczycieli) poziom wiedzy przydałby się. Wówczas dopiero moglibyśmy mówić o jakimś społeczeństwie informatycznym i o jakiś technologiach informatycznych w naszym społeczeństwie.

PS. Co tak właściwie oznacza wymaganie pracodawcy “znajomość obsługi komputera”? Czy chodzi tylko o umiejętność włączenia i wyłączenia komputera i umiejętność właściwego złapania myszki (widziałem niedawno przypadek, jak wcale nie stary pracownik firmy zajmującej się finansami uchwycił myszkę kabelkiem do siebie i trzymając przyciski pod wewnętrzną stroną dłoni). Pracodawca, który określa tak enigmatycznie wymagania względem nowego pracownika jest taki sam jak ordynator weryfikujący stan wiedzy nowego lekarza pytając się, czy ten wie gdzie jest lewa noga.

Jaki jest podstawowy warunek udanej pracy zespołowej?

Jest to sprawna komunikacja interpersonalna. Osoby współpracujące ze sobą (tworzące zespół) nie muszą się lubić i zgadzać się ze sobą. Mogą mieć odmienne gusta, zachowania i zwyczaje. Ważne jest jednak, aby wyrobiły one wszystkie w sobie (i w innych) nawyk komunikacji. Nieważne czy będzie to rozmowa “twarzą w twarz”, z użyciem telefonu, Skype’a czy gadu-gadu, albo listów e-mail. Ważne, żeby o ile osoby pracują razem komunikowały się ze sobą, przekazywały informacje np.

• na temat aktualnego stanu prac,
• pojawiających się problemów,
• zauważonych błędów,
• wymyślonych usprawnień i
• rozwiązań racjonalizatorskich.

Pracując w zespole nie można siedzieć cicho i czekać, że “jakoś to będzie”. Wspólna rozmowa:

• wyjaśnia niejasności: inne osoby mogą posiadać dodatkową wiedzę, której nam brakuje, a której nie jesteśmy w stanie sami zdobyć,
• ukierunkowuje myślenie: zdanie innych osób (być może niezgodne z naszym własnym) pomaga w ukierunkowaniu i sprecyzowaniu naszych własnych myśli,
• podsuwa rozwiązania: często wystarczy, że rozpoczniemy z kimś rozmowę, przedstawimy mu na głos problem i sami wpadamy na rozwiązanie, pomimo że wcześniej główkowaliśmy nad nim przez wiele kwadransów.

Nie powiedzenie czegoś zawczasu może skutkować co najmniej nieprzyjemnymi konsekwencjami: utratą klienta lub kontrahenta, utratą środków finansowych, a nawet problemami prawnymi firmy. Poza tym jeżeli pracownik w odpowiednim momencie nie podzieli się z przełożonymi swoimi pomysłami, to może go prześcignąć ktoś inny, a wtedy pochwały spadną na tą inną osobę.

Komunikacja ta musi być sprawna. Oznacza to, że należy wybrać jakim kanałem przekazać informację: wiadomości pilne powinny być przekazywane na przykład telefonicznie, aby w pełni wyjaśnić rozmówcy sprawę i odpowiedzieć na jego pytania; wiadomości mniej pilne można przesłać drogą elektroniczną (e-mail) i pozwolić sobie na, powiedzmy, dwu godzinną zwłokę w otrzymaniu odpowiedzi. W końcu sprawność komunikacji polega na powstrzymywaniu się od plotkowania oraz zbędnego komentowania aktualnej sytuacji na świecie, w kraju, w mieście i w rodzinie (swojej, czy też cudzej).

Dlatego sprawna komunikacja jest podstawą udanej pracy zespołowej.

PS. Pracą zespołową jest też życie w rodzinie! Często się o tym zapomina i rozmowa między małżonkami ograniczana jest tylko do “wstawaj, już 7:00”, “kupiłaś mleko” i “idę spać”, a rodziców z dzieckiem do “wziąłeś wszystko do szkoły”, “kiedy jest wywiadówka”, “nie siedź tyle przy komputerze” i “idź już spać”.  A potem pojawiają się niewyjaśnione kłótnie, oszukiwanie się na wzajem, ucieczki z domu i zdrady.

…czyli mieszkanka miasta Dniepropiertowsk położonego w południowo-środkowej części Ukrainy, nad Dnieprem, vis-à-vis ujścia Samary.