Drgania i fale

Wykład dla uczniów gimnazjów wygłoszony w dniu 29 marca 2008 na Wydziale Fizyki UW.

Prowadzenie: dr hab. Radosław Przeniosło;
Asysta: mgr Andrzej Gołębiewski, mgr Marcin Paweł Sadowski

Streszczenie

Każdy z nas zna ruch drgający, bo każdy kiedyś huśtał się na huśtawce albo przyglądał się staremu zegarowi z wahadłem. W przyrodzie i w technice jest bardzo wiele przykładów ruchu drgającego. Niektóre z nich są łatwe do zaobserwowania (np. huśtawka), ale inne, jak np. drgania elektryczne w obwodach radia i telewizji, albo drgania atomów w wibrującym pręcie trudno zobaczyć. Dzięki drganiom działają wszystkie instrumenty muzyczne. Drgający przedmiot jak np. struna w skrzypcach przekazuje drgania cząsteczkom powietrza i tak powstają fale dźwiękowe.

Fala to są drgania, które rozchodzą się w przestrzeni. Istnieją fale mechaniczne do których należą m. in. fale dźwiękowe, fale na wodzie i fale sejsmiczne. Innym rodzajem fal są fale elektromagnetyczne, do których należą m. in. fale radiowe, podczerwień i światło widzialne. Najbardziej spektakularne zjawiska falowe to dyfrakcja (gdy fala napotyka na przeszkody) oraz interferencja (gdy kilka fal nakłada się na siebie). Zachęcamy Was do oglądania drgań i fal w waszym otoczeniu. Spróbujcie je opisać, a może nawet zrobić im zdjęcia aparatem cyfrowym – i przesłać je nam!

Fizyka kwantowa – czy jest się czego obawiać?

Wykład dla uczniów liceów ogólnokształcących i szkół ponadgimnazjalnych wygłoszony w dniu 15 marca 2008 na Wydziale Fizyki UW.

Prowadzenie: Adam Babiński;
Asysta: mgr Andrzej Gołębiewski, mgr Marcin Paweł Sadowski

Streszczenie

Fizyka kwantowa często podawana jest za przykład pewnej zaawansowanej dziedziny wiedzy, zrozumiałej dla wybranych i niedostępnej dla przeciętnego człowieka. Zrozumienie niektórych jej zjawisk rzeczywiście wymaga od nas sporego wysiłku myślowego. Okazuje się jednak, że u jej podstaw leżą pewne zasady, które rządzą światem kwantowym. W trakcie tego wykładu spróbujemy przybliżyć niektóre z tych pojęć. Pokażemy też jak zjawiska kwantowe wpływają na nasze życie i jak możemy obserwować w domowym laboratorium.

O potrzebie wprowadzenia opisu zjawisk fizycznych, który wykraczałby poza zasady mechaniki czy elektrodynamiki klasycznej przekonano się na przełomie XIX i XX w. Wyjaśnienie charakterystycznej postaci widma pobudzanych do świecenia atomów czy zjawisko fotoelektryczne wymagało nowego podejścia do opisu świata na poziomie atomowym. Wtedy właśnie powstała teoria kwantowa. W ciągu pierwszych trzydziestu lat XX w. pojawiły się takie pojęcia jak kwanty energii, fale prawdopodobieństwa, czy dualizm korpuskularno-falowy. O niektórych z tych pojęć powiemy na naszym wykładzie. Powiemy także o tym co łączy fizykę kwantową i kota.